Aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Hangi tedavinin sizin için uygun olduğu yalnızca ayrıntılı bir muayeneyle belirlenir.
01
Katarakt ve Akıllı Lens Cerrahisi
Gözün içinde, gözbebeğinin arkasında doğal bir mercek (lens) bulunur. Bu mercek, gelen ışığı retinaya net biçimde odaklamakla görevlidir. Katarakt, bu doğal merceğin zamanla saydamlığını yitirip bulanıklaşmasıdır; ışık bulanık mercekten geçemediği için görme giderek puslanır.
Sağlıklı mercek ışığı retinaya net odaklar. Katarakt, bu merceğin bulanıklaşmasıdır.
Risk faktörleri
En sık nedeni yaştır. Bunun yanında diyabet, uzun süreli kortizon (steroid) kullanımı, göz travmaları, yoğun güneş (UV) maruziyeti, sigara ve ailesel yatkınlık katarakt gelişimini hızlandırabilir.
Sık görülen belirtiler
Bulanık, sisli veya soluk görme
Renklerin daha mat algılanması, sararma hissi
Gece görmede zorlanma, farlardan ve ışıktan rahatsız olma
Işıkta parlama, kamaşma ve hâle görme
Gözlük numarasının sık sık değişmesi
Cerrahi ne zaman gerekir?
Kataraktın ilaçla geri döndürülebilen bir tedavisi yoktur; tek tedavi cerrahidir. Karar, kataraktın görme keskinliğinizi ve günlük yaşamınızı (araç kullanma, okuma, çalışma) ne ölçüde etkilediğine göre, muayene sonrasında birlikte verilir.
Ameliyat nasıl yapılır?
Göze damla ile uyuşturma (lokal anestezi) uygulanır.
Korneadan birkaç milimetrelik küçük bir giriş yapılır.
Bulanık mercek fakoemülsifikasyon ile (ultrason enerjisiyle) parçalanıp alınır.
Yerine, kişiye uygun şeffaf göz içi lens (IOL) yerleştirilir.
Kesi genellikle kendiliğinden kapanır; çoğu durumda dikiş gerekmez.
Akıllı (premium) lens seçenekleri
Yerleştirilen göz içi lens, ihtiyaçlarınıza göre farklılaşır:
Monofokal: Tek bir mesafeyi (genelde uzak) net gösterir; diğer mesafeler için gözlük gerekebilir.
Torik: Astigmatı da düzeltmeye yönelik lenslerdir.
Multifokal / trifokal: Uzak, orta ve yakını destekleyerek gözlük bağımlılığını azaltmayı hedefler; bazı kişilerde gece hâle/parlama görülebilir.
EDOF (geniş odak derinliği): Mesafeler arası geçişte süreklilik sağlamayı amaçlar.
İyileşme süreci
Görme genellikle kademeli olarak netleşir. İlk günlerde reçete edilen damlaların düzenli kullanılması, gözü ovuşturmamak ve ağır/kirli işlerden bir süre kaçınmak önerilir. İyileşme hızı ve sonuçlar kişiden kişiye değişir.
Katarakt ameliyat sonrası tekrarlar mı?
Alınan mercek tekrar oluşmaz. Bazı kişilerde aylar-yıllar içinde lensin arkasındaki zar (arka kapsül) bulanıklaşabilir; bu durum kısa bir lazer işlemiyle giderilebilir.
İki göz aynı gün mü ameliyat edilir?
Genellikle gözler ayrı seanslarda ameliyat edilir. Karar, gözlerin durumuna göre hekimle birlikte verilir.
Ameliyattan sonra gözlük takmam gerekir mi?
Seçilen lens tipine ve gözünüzün özelliklerine bağlıdır. Bazı durumlarda yakın için ince bir gözlük gerekebilir; bu, muayenede konuşulur.
Lens tipi ve cerrahi kararı, biyometri ve ayrıntılı muayene sonrasında kişiye özel olarak verilir. Her göze her lens uygun olmayabilir.
02
Excimer Lazer (Refraktif Cerrahi)
Gözlük veya kontakt lens ihtiyacı, ışığın retinada tam odaklanmamasından kaynaklanır. Excimer lazer, korneanın (gözün ön saydam tabakası) yüzeyini son derece hassas biçimde yeniden şekillendirerek ışığın doğru noktaya, retinaya, odaklanmasını hedefler.
Lazer, korneayı yeniden şekillendirerek odağı retinaya taşımayı amaçlar.
Düzeltilebilen kusurlar
Miyopi, uzağın net görülememesi (odak retinanın önünde)
Hipermetropi, yakının net görülememesi (odak retinanın arkasında)
Astigmat, kornea eğriliğindeki düzensizliğe bağlı, her mesafede bulanıklık/gölgelenme
Kimler uygun adaydır?
Genel olarak gözlük/lens numarasının belirli bir süredir sabit olması, yeterli kornea kalınlığı ve sağlıklı bir göz yüzeyi beklenir. Keratokonus gibi kornea hastalıkları, belirgin göz kuruluğu, gebelik/emzirme dönemi gibi durumlarda yöntem yeniden değerlendirilir. Uygunluk yalnızca ön incelemeyle belirlenir.
Ameliyat öncesi değerlendirme
İşlemden önce kornea topografisi (haritalama), kornea kalınlığı ölçümü (pakimetri), göz yaşı değerlendirmesi, gözbebeği ve genel göz muayenesini içeren ayrıntılı bir inceleme yapılır. Bu değerlendirme, hem adaylığı hem de uygun yöntemi belirler.
Yöntemler
Refraktif cerrahide başlıca iki yaklaşım vardır: yüzey ablasyonu (PRK / LASEK gibi) ve flep temelli yöntemler (LASIK gibi). Hangisinin uygun olduğu korneanın kalınlığı ve şekli, göz kuruluğu ve yaşam tarzınız gibi etkenlere göre belirlenir.
İşlem ağrılı mı?
İşlem damla anestezisi altında yapılır. Yönteme göre, sonrasında birkaç saat sürebilen geçici bir batma/yanma veya ışık hassasiyeti olabilir.
Sonuç kalıcı mı?
Korneadaki düzeltme kalıcıdır. Ancak ilerleyen yaşla ortaya çıkan yakın görme zorluğu (presbiyopi) ayrı bir konudur ve bu işlemle ilişkili değildir.
Herkes excimer lazer olabilir mi?
Hayır. Kornea yapısı, numara ve göz sağlığı uygun olmayan kişilerde önerilmez; bu yüzden ön değerlendirme şarttır.
Adaylık ve yöntem seçimi, ön değerlendirme sonuçlarına göre belirlenir. Numaranın belirli bir süre sabit olması beklenir.
03
Glokom (Göz Tansiyonu)
Glokom, çoğunlukla göz içi basıncının yükselmesiyle ilişkili olarak optik sinirin (görme sinirinin) ilerleyici biçimde hasar gördüğü bir hastalık grubudur. Erken fark edilmediğinde kalıcı görme kaybına yol açabilir.
Glokomda görme kaybı genellikle çevreden (yandan) başlar; merkezi görme uzun süre korunduğu için fark edilmeyebilir.
Neden "sinsi" bir hastalıktır?
Glokom erken evrede çoğu kez belirti vermez. Görme kaybı çevresel (yan) görüşten başlar ve yavaş ilerlediği için uzun süre fark edilmeyebilir. Bu nedenle düzenli göz muayenesi ve erken tanı kritik önemdedir; oluşan görme kaybı geri kazanılamaz, ancak erken tedaviyle ilerlemesi yavaşlatılabilir.
Risk faktörleri
İleri yaş, ailede glokom öyküsü, yüksek göz içi basıncı, ince kornea, yüksek miyopi ve diyabet riski artıran etkenler arasındadır.
Türleri
Açık açılı glokom: En sık görülen tip; yavaş ve sessiz ilerler.
Kapalı açılı (akut) glokom: Ani göz ağrısı, kızarıklık, bulanık görme ve bulantı ile seyredebilir; bu bir acil durumdur, vakit kaybetmeden başvurulmalıdır.
Tanı ve takip
Göz içi basıncı ölçümü
Görme alanı testi
Optik sinir başının değerlendirilmesi ve OCT görüntüleme
Ön kamara açısının (gonyoskopi) ve kornea kalınlığının değerlendirilmesi
Tedavi
Amaç, göz içi basıncını kontrol altına alarak optik sinir hasarının ilerlemesini yavaşlatmaktır. Bu doğrultuda göz damlaları, lazer uygulamaları ve gerektiğinde cerrahi yöntemler kullanılabilir. Damla tedavisinde düzenlilik çok önemlidir; damlaların hekime danışmadan bırakılması hastalığın ilerlemesine yol açabilir.
Glokom tamamen geçer mi?
Glokom genellikle ömür boyu takip gerektiren bir durumdur; tedaviyle kontrol altına alınır, ancak oluşmuş hasar geri dönmez. Erken tanı bu yüzden çok değerlidir.
Damlalarımı kendim bırakabilir miyim?
Hayır. Şikâyetiniz olmasa bile damlalar basıncı kontrol eder; hekiminize danışmadan bırakmayın.
Glokom kör eder mi?
Tedavi edilmeyen glokom ilerleyerek görme kaybına yol açabilir. Erken tanı ve düzenli tedaviyle çoğu hasta görmesini koruyabilir.
Göz içi basıncının değerlendirilmesi, Op. Dr. Oduncu'nun aynı zamanda araştırma yürüttüğü bir alandır. İlgili bilimsel çalışmalar için Bilimsel Çalışmalar sayfasına bakabilirsiniz.
Evde göz farkındalık testleri
Amsler kılavuzu ve astigmat saati gibi basit kontrolleri evde deneyin, tanı değil, farkındalık amaçlı.